Sẻ chia dòng máu hiếm

4 569 views

(QT) – Họ là những người đặc biệt, đặc biệt từ dòng máu chảy trong huyết quản, ở quyết tâm cũng như hoàn cảnh hiến máu… đặc biệt ngay cả với mong ước kết nối nghĩa tình để bảo vệ nhau.

Nỗi lòng người mang máu hiếm

Con người sinh ra không ai có quyền chọn lựa dòng máu chảy trong cơ thể mình. Mỗi người mang một nhóm máu đặc trưng A, B, AB hoặc O và một yếu tố của hồng huyết cầu được gọi là Rhesus (RH). Khi vận chuyển oxy, hồng huyết cầu có thể mang ở mặt ngoài một phân tử quy định người đó có yếu tố Rhesus dương (ký hiệu là RH+) hay Rhesus âm (ký hiệu là RH-). Cũng như màu mắt, màu tóc, Rhesus là đặc điểm di truyền của cá nhân, tồn tại suốt đời. Ở Việt Nam, tỷ lệ người mang nhóm máu RH- chỉ chiếm khoảng 0,04% nên đây là nhóm máu cực hiếm.

Theo thống kê của Trung tâm Huyết học truyền máu – Bệnh viện Trung ương Huế, đến cuối năm 2010, số người được phát hiện mang nhóm máu hiếm RH- trên địa bàn bốn tỉnh miền Trung gồm Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên- Huế, Đà Nẵng là 74 người. Riêng Quảng Trị, theo thống kê, có 12 người mang nhóm máu RH-.

Thông tin về nhóm máu RH- ít phổ biến, nên khi nhận kết quả xét nghiệm, không ai tránh khỏi lo lắng. Nghe bác sĩ thông báo mình mang nhóm máu ABRH- , chị Lê Thị Thúy Thương (trú tại xã Cam Hiếu, huyện Cam Lộ) ăn không ngon, ngủ không yên mấy tháng liền. Nỗi lo lắng càng nhân lên gấp bội bởi chị đang mang thai ba đứa con sau ca thụ tinh nhân tạo. Để phòng trường hợp cần máu khi sinh, vợ chồng chị Thương phải chạy đôn, chạy đáo khắp nơi để tìm nguồn máu sống.

Trong đợt hiến máu tình nguyện tại huyện Hải Lăng vào năm 2007, hai người dân cùng trú tại thôn Trà Lộc (xã Hải Xuân, huyện Hải Lăng) cùng được phát hiện mang nhóm máu hiếm là anh Lê Minh và anh Lê Đản. Anh Lê Đản nhớ lại: “Lúc bác sĩ kiểm tra máu lần hai, rồi gọi vào nói chuyện riêng, mình run lắm, nhỡ bị bệnh gì thì khổ lây cho vợ con. Nghe bác sĩ nói về chuyện máu hiếm, mình chưa trút hết gánh nặng này đã chuyển sang lo lắng khác”.

Sự lo lắng ấy hoàn toàn có cơ sở. Những người mang nhóm máu hiếm như anh Đản, nếu gặp trường hợp không may, cần tiếp máu gấp thì rất khó lòng tìm được người mang dòng máu tương đồng nên nguy cơ tử vong khá cao. Nếu truyền nhầm nhóm máu RH+ sang RH- thì sẽ xảy ra hiện tượng tan máu gây sốc, suy thận, trụy tim mạch, dẫn đến tử vong.

Đối với phụ nữ mang nhóm máu RH-khi mang thai đứa con thứ 2 cần được đặc biệt lưu ý. Bác sĩ Trần Văn Lượng, Trung tâm Huyết học truyền máu, Bệnh viên Trung ương Huế, giải thích, khi người mẹ sinh con lần đầu, nhau thai bong ra, giải phóng hồng cầu của bé. Số hồng cầu này sẽ chuyển sang hệ tuần hoàn của mẹ. Lúc đó, bạch cầu trong máu người mẹ sẽ nhận dạng hồng cầu của trẻ như một vật lạ, cần được loại trừ. Như vậy, hồng cầu RH+ dần bị hủy trong cơ thể mẹ. Để thực hiện được điều đó, cơ thể mẹ sản sinh một kháng thể “kháng Rhesus”, tạo miễn dịch.

Đáng chú ý là khi người mẹ có thai lần thứ 2 và đứa bé mang dòng máu RH+. Lúc đó, kháng Rhesus trong cơ thể người mẹ có từ sau khi sinh đứa con lần đầu trở thành những phân tử rất nhỏ, xuyên qua nhau thai, từ từ hủy hồng cầu của thai nhi. Nếu không có biện pháp phòng ngừa thì trẻ sinh ra sẽ mắc chứng thiếu máu huyết tán, kèm theo bệnh vàng da rất nặng.

Thế nên, phụ nữ mang thai cần biết rõ nhóm máu của mình. Nếu mang nhóm máu RH-, sau khi sinh con đầu lòng 72 giờ, chị em phải được tiêm ngay thuốc kháng thể AntiRH (D) immunoglobulin để đề phòng cho lần sinh bé thứ 2 được an toàn, không tai biến, dị dạng.

Do số người mang nhóm máu hiếm khá ít, nguy cơ tiềm ẩn về sức khỏe không nhỏ nên việc xác định nhóm máu thực sự rất cần thiết, đặc biệt là đối với phụ nữ. Anh Lê Minh, đại diện Câu lạc bộ những người có nhóm máu hiếm RH- khu vực miền Trung tại Quảng Trị cho biết: “12 người mang nhóm máu hiếm trên địa bàn tỉnh được phát hiện khi đi kiểm tra sức khỏe hay hiến máu tính nguyện, còn trên thực tế, con số này lớn hơn vì người dân quê mình chưa có thói quen kiểm tra máu. Những người mang nhóm máu hiếm phải được xác định để họ còn biết cách bảo vệ bản thân, đồng thời sẻ chia, hỗ trợ những người khác”.

Kết nối nghĩa tình

Có thể nói người mang nhóm máu hiếm gần như ký thác sinh mệnh cho nhau, bởi ai cũng có thể rơi vào tình trạng cần máu khẩn cấp. Thế nên, họ luôn ở tư thế sẵn sàng hiến máu để giúp đỡ người hoạn nạn. Điều đặc biệt là họ không quan tâm người nhận máu là ai, mắc bệnh gì, giàu nghèo thế nào… Đối với những con người đặc biệt này, việc hiến máu chỉ xuất phát từ chữ tâm và vì biết rằng bệnh nhân rất khó để tìm ra người mang nhóm máu hiếm.

Thông thường, những người biết mình mang nhóm máu RH- rất tình cờ và mong muốn sẻ chia dòng máu hiếm của họ cũng hoàn toàn tự nhiên. Câu chuyện về quyết tâm trở thành “ngân hàng máu sống” của chị Lê Thị Thúy Thương bắt đầu sau ca sinh ba. Ngày chị sinh con, ngoài người thân trong gia đình, bên chị Thương còn có những người mà vợ chồng chị chưa từng biết mặt, biết tên. Họ ở đây vì nghe tin chị mang nhóm máu hiếm và sẵn sàng hỗ trợ tiếp máu trong trường hợp xấu nhất.

Khi gia đình chị Thương vỡ òa hạnh phúc đón chào ba thành viên mới, những người tình nguyện hiến máu cũng lặng lẽ ra về. Chị Thương chia sẻ: “Sinh con xong, em nhắc chồng ra cảm ơn các anh chị ấy thì không thấy ai ngoài hành lang bệnh viện nữa. Họ như những thiên thần hộ mệnh, đến khi người có chung dòng máu cần được tiếp sức và ra về một cách lặng lẽ, không mong nhận một lời cảm ơn hay quà cáp gì. Từ đó, em cũng nguyện hiến dòng máu hiếm của mình để giúp đỡ mọi người”.

Ý thức sẻ chia luôn được người mang nhóm máu hiếm đề cao. Hầu hết họ đều là “ngân hàng máu sống, mở cửa 24/24 giờ”. Ở Quảng Trị, những người mang nhóm máu hiếm từng hiến máu nhiều lần như anh Lê Minh, Lê Đản, Trần Văn Đạt, chị Nguyễn Thị Hương Giang, Võ Thị Vương…

Trong đó, anh Lê Đản đang giữ “kỷ lục” về số lần hiến máu. Với người nông dân này, mỗi dịp sẻ chia dòng máu hiếm đều để lại một kỷ niệm khó quên. Anh kể lại câu chuyện về lần hiến máu khẩn cấp cho một em nhỏ mắc bệnh tim ở Bệnh viện Trung ương Huế: “Đó là một ngày cuối năm 2009, tối hôm ấy, nhà mình mới bị mất cắp toàn bộ số cây cảnh, hai vợ chồng tiếc đến rơi nước mắt. Sáng ra, nghe báo tin một bệnh nhi người Quảng Bình có nhóm máu BRH- rất cần máu để phẫu thuật. Thế là mình vội vàng bắt xe vào Huế. Hôm ấy, trời lạnh cắt da, cắt thịt, mưa xối xả, thế mà đến bệnh viện, mình đã thấy 4, 5 người cùng nhóm máu hiếm đợi ở đó, sẵn sàng giúp cháu bé”. Hầu như những lần hiến máu của những người mang nhóm máu hiếm đều như vậy, gấp gáp và đột xuất. Có lúc họ bỏ dở công việc, bữa cơm, giấc ngủ để lên đường cứu người.

Những năm gần đây, sự kết nối những người có nhóm máu hiếm ở miền Trung nói chung và ở Quảng Trị nói riêng chỉ thông qua CLB những người có nhóm máu hiếm RH- khu vực miền Trung. CLB thường tổ chức gặp mặt mỗi năm một lần tại thành phố Huế để kiểm tra thông tin, cung cấp kiến thức, kêu gọi hiến máu… Tuy nhiên, do bận công việc, trở ngại đường sá… nên một số người không có điều kiện tham gia. Kết quả là một bộ phận người mang nhóm máu hiếm vô tình tách ra.

Bạn Võ Thị Vương cho biết: “Em biết mình mang nhóm máu ORH- khi đi hiến máu tình nguyện. Từ đó đến nay, mọi thông tin về nhóm máu RH- em chỉ biết qua sách báo, internet. Em không quen ai mang nhóm máu hiếm trong tỉnh nên chưa liên kết với các anh chị khác”. Trước thực trạng ấy, những người mang nhóm máu hiếm trên địa bàn tỉnh rất mong có một CLB riêng để họ có thể kết bạn với nhau, kịp thời hỗ trợ, chia sẻ thông tin, giúp người có nhóm máu hiếm ở các tỉnh, thành phố lân cận khi cần…

Dẫu không thân thích, không ruột rà… nhưng những người mang nhóm máu RH-trên địa bàn tỉnh rất cần được xét nghiệm phát hiện và gắn kết với nhau như anh em trong một gia đình lớn. Đơn giản vì họ gần như ký thác sinh mệnh cho nhau và ai cũng nuôi tâm niệm chia sẻ sự sống cho mọi người.

Nguồn: Báo Quảng Trị

 

SHARE